İdari Yargı Hakimliği

İdari Yargı Hâkimliği Sınavı KPSS şartı gerektirmeyen, herhangi bir dil puanı istemeyen Adalet Bakanlığı bünyesinde görev alacak İdari Yargı Hakim ve Savcı adaylarını belirlemek üzere yapılan sınavdır. Bu sınava yalnızca Hukuk Fakültesi mezunları ile yabancı bir hukuk fakültesini bitirip, Türkiye’deki hukuk fakülteleri programlarına göre eksik kalan derslerden sınava girip başarıyla verenler ile İİBF, SBF mezunu olanlar katılabilir. Bu sınavdan ÖSYM sorumlu olmakla birlikte sınav Ankara’da yapılmaktadır.

Sınava Katılım İçin Adaylarda İstenilen Nitelikler

Adayların Nitelikleri

a)Türk vatandaşı olmak,

b)Giriş sınavının yapıldığı tarih itibarıyla otuzbeş yaşını doldurmamış olmak.

c)Adli yargı adayları için; hukuk fakültesinden mezun olmak veya yabancı bir hukuk fakültesini bitirip de Türkiye‘deki hukuk fakülteleri programlarına göre eksik kalan derslerden sınava girip başarı belgesi almış bulunmak,

İdarî yargı adayları için; hukuk fakültesinden mezun olmak veya yabancı bir hukuk fakültesini bitirip de Türkiye’de hukuk fakülteleri programlarına göre eksik kalan derslerden sınava girip başarı belgesi almış bulunmak, hukuk fakültesinden mezun olanlar dışından alınacak adaylar bakımından,   her dönemde alınacak aday sayısının yüzde yirmisini geçmemek üzere ihtiyaç oranında, hukuk veya hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilgiler, idarî bilimler, iktisat ve maliye alanlarında en az dört yıllık yüksek öğrenim yapmış veya bunlara denkliği  kabul edilmiş yabancı öğretim kurumlarından mezun olmak,

ç) Kamu haklarından yasaklı olmamak,

d)Askerlik durumu itibariyle askerlikle ilgisi bulunmamak veya muvazzaflık hizmetini yapmış yahut ertelenmiş veya yedeğe geçirilmiş olmak,

e)Hakimlik ve savcılık görevlerini sürekli olarak yurdun her yerinde yapmasına engel olabilecek vücut ve akıl hastalığı veya engelliliği, alışılmışın dışında çevrenin yadırgayacağı şekilde konuşma ve organlarının hareketini kontrol zorluğu çekmek gibi engeli bulunmamak,

f)Taksirli suçlar hariç olmak üzere, üç aydan fazla hapis veya affa uğramış olsa bile Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyet kırıcı bir suçtan veya kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından dolayı hükümlü bulunmamak veya bu suçlardan veya taksirli suçlar hariç olmak üzere üç aydan fazla hürriyeti bağlayıcı cezayı gerektiren bir fiilden dolayı soruşturma veya kovuşturma altında olmamak.

g)Yazılı yarışma sınavı ile mülakatta başarı göstermek,

h)Hakimlik ve savcılık mesleğine yakışmayacak tutum ve davranışlarda bulunmamış olmak,

ı) Avukatlık mesleğinden adaylığa geçmek isteyenler için; diğer şartları taşımakla birlikte, mesleklerinde fiilen en az üç yıl çalışmış, giriş sınavının yapıldığı tarih itibariyle kırkbeş yaşını doldurmamış ve kendi aralarında yapılacak olan yazılı yarışma sınavında ve mülâkatta başarılı olmak şarttır.

Adayların Sınavlarda Tabi Oldukları Bölümler Nelerdir?

Sınavlarda tüm sorular çoktan seçmeli olacaktır ve yanlış yapılan sorular doğruyu götürmez.

İdari Yargı Hakimliği sınavı yazılı ve sözlü olmak üzere iki aşamadan oluşur. Yazılı sınav ÖSYM tarafından test usulüyle yapılır. Sınavda adaylara, 30 sorudan oluşan Genel Yetenek ve Genel Kültür Testi ile 70 sorudan oluşan Alan Bilgisi Testi uygulanmaktadır.

1.Kitapçık: Tüm adaylar için ortak ve zorunlu testlerden oluşur.

Genel Yetenek ve Genel Kültür Testi: Türkçe, Matematik, Türk Kültür ve Medeniyetleri, Atatürk İlkeleri

ve İnkılap Tarihi ve Temel Yurttaşlık Bilgisi konularıyla ilgili çoktan seçmeli sorular ile;

Ortak Alan Bilgisi Testi: Anayasa Hukuku, İdare Hukuku, İdarî Yargılama Usulü, Hukuk Yargılama

Usulü ve Medeni Hukuk konularıyla ilgi çoktan seçmeli sorulardan oluşur.

2.Kitapçık: Adli Yargı Sınavına başvuran adaylar tarafından çözülecek testten oluşur.

Adli Yargı Testi: Borçlar Hukuku, Ceza Hukuku, Ceza Yargılama Usulü, Ticaret Hukuku, İcra ve İflas Hukuku konularıyla ilgili çoktan seçmeli sorulardan oluşur.

Adli Yargı Hakimliği sınavına girmek isteyen adaylar 1. ve 2. kitapçığı çözmek zorundadırlar.

Hukuk fakültesi mezunu olup adli ve idari yargı hakimliği sınavına başvurmak isteyen adaylar ise 1, 2 ve 3. kitapçığı çözeceklerdir.

3.Kitapçık: İdari Yargı Sınavına başvuran adaylar tarafından çözülecek testten oluşur.

İdari Yargı Testi: Borçlar Hukuku (Genel Hükümler), Ceza Hukuku (Genel Hükümler), Vergi Hukuku,Vergi Usul Hukuku, Maliye-Ekonomi konularıyla ilgili çoktan seçmeli sorulardan oluşur. İdari Yargı Hakimliği sınavına girmek isteyen adaylar 1. ve 3. Kitapçığı çözmek zorundadırlar.

4.Kitapçık: Adli Yargı-Avukat Sınavına başvuran avukat adaylar tarafından çözülecek testten oluşur.

Adli Yargı-Avukat Testi: Borçlar Hukuku, Ceza Hukuku, Ceza Yargılama Usulü, Ticaret Hukuku, İcra ve İflas Hukuku konularıyla ilgili çoktan seçmeli sorulardan oluşur.

Adli Yargı Testi ile Adli Yargı-Avukat Testi aynı konular ile ilgili çoktan seçmeli sorulardan oluşacak ancak testlerde birbirinden farklı sorular yer alacaktır.

5.Kitapçık: İdari Yargı-Avukat Sınavına başvuran avukat adaylar tarafından çözülecek testten oluşur.

İdari Yargı-Avukat Testi: Borçlar Hukuku (Genel Hükümler), Ceza Hukuku (Genel Hükümler), Vergi Hukuku, Vergi Usul Hukuku, Maliye-Ekonomi konularıyla ilgili çoktan seçmeli sorulardan oluşur.

İdari Yargı Testi ile İdari Yargı-Avukat Testi aynı konular ile ilgili çoktan seçmeli sorulardan oluşacak ancak testlerde birbirinden farklı sorular yer alacaktır.

1, 2 ve 3. Kitapçıklar mezun adayları ilgilendirirken 4. ve 5. Kitapçıklar avukat adayları ilgilendirmektedir.

Genel Yetenek ve Genel Kültür Testi: Türkçe, Matematik, Türk Kültür ve Medeniyetleri, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi ve Temel Yurttaşlık Bilgisi ile ilgili çoktan seçmeli sorulardan,

Türkçe:6 soru

Matematik:6 soru

Tarih:12 soru

Alan Bilgisi Testi: Anayasa Hukuku, Medeni Hukuk, Borçlar Hukuku, Hukuk Yargılama Usulü, Ceza Hukuku, , İdari Yargılama Usulü ve İdare Hukuku, Vergi Hukuku, Vergi Usul Hukuku, Maliye-Ekonomi ile ilgili çoktan seçmeli sorulardan oluşmaktadır.

Anayasa Hukuku:7 soru

İdare Hukuku:7 soru

İdari Yargılama Hukuku:7 soru

Medeni Hukuku:7 soru

Medeni Usul Hukuku:7 soru

Borçlar Hukuku(Genel):7 soru

Ceza Hukuku(Genel):7 soru

Vergi Hukuku -Türk Vergi Sistemi:7 soru

Vergi Usul Hukuku: 7 soru

İktisat(Mikro-Makro):4 soru

Maliye:3 Soru

Yazılı Yarışma Sınavının Değerlendirilmesi

Yazılı yarışma sınavı, Adalet Bakanlığı ile imzalanacak protokole göre Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılır.

Adaylar testteki soruların cevaplarını optik okumaya elverişli cevap kâğıtlarına işaretleyecekler, cevap kâğıtları ÖSYM’de optik okuyucu ile okunacak ve bilgisayar ortamında değerlendirilecektir.

Değerlendirme sırasında yalnız doğru cevaplar dikkate alınır, yanlış cevaplar dikkate alınmaz. Testteki sorulardan herhangi biri, biçimsel veya bilimsel bir nedenle geçersiz sayıldığı takdirde, bu soru,  ilgili testi işaretleyen tüm adaylar için doğru yanıtlanmış kabul edilir.

Genel Yetenek ve Genel Kültür testi yirmi (20) tam puan üzerinden;

Alan Bilgisi testi seksen (80) tam puan üzerinden ayrı ayrı değerlendirilmektedir.

Bu değerlendirme yapılırken Genel Yetenek ve Genel Kültür testi konuları ile Alan Bilgisi testi konuları kendi aralarında eşit olarak puanlandırılır.

Adayların Genel Başarı Puanı tespit edilirken, Genel Yetenek ve Genel Kültür testi Puanı ile Alan Bilgisi testi Puanı toplanacak ve böylece yüz (100) tam puan üzerinden Genel Başarı Puanı hesaplanmış olacaktır.

Adli ve İdari Yargı Hâkimliği sınavını kazanmak için 70 olan baraj puan sınırı 07 Ocak 2017 tarihinde KHK değişikliği ile kaldırılmıştır. Yazılı sınava giren adayların sınavda başarılı olmalarının tespiti, sınavda baraj puan uygulaması olmadığı için Bakanlığın alacağı kadro sayısına bağlıdır. Genel başarı puanı sıralamasına göre en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadronun iki katı fazlası olan aday mülakata katılmaya hak kazanacaktır. Örneğin, ilanda alınacak aday sayısı 1000 ise mülakata çağrılacak aday sayısı kadronun iki katı fazlası olan 3000’dir.

Buna göre adayın puanı 65 olsa dahi mülakata katılacak üç katı aday içine girebiliyorsa aday mülakata katılabilmiş olacaktır.

Mülakatta başarılı olan adaylar için ikinci aşama staj dönemidir. Bu dönem-de adaylara hâkimlik ve savcılık mesleğinin gerektirdiği bilgi ve beceriyi kazandırmak bunu davranış hâline getirmelerini sağlamak ve aynı zamanda mesleğin gerektirdiği tarafsızlık, onur, adalet anlayışına sahip olmalarını hedeflemek amacıyla eğitimler verilmektedir. Verilecek olan eğitim aşamaları ve süreleri aşağıda açıklanmıştır.

Meslek Öncesi Eğitimin Dönemleri ve Süreleri
Adlî yargıda meslek öncesi eğitim iki kısma ayrılır.
1) Birinci kısım meslek öncesi eğitim, adlî yargı hâkim ve savcı adaylığına atanmakla başlar ve adayların tümüne aynı meslek öncesi eğitim programı uygu-lanır. Bu kısımda hazırlık eğitim dönemi dört ay, genel staj dönemi sekiz aydır.

2) İkinci kısım meslek öncesi eğitim, Adlî Yargı Hâkim ve savcı adayları-nın, teşkilâtın ihtiyaç durumu ile 9 uncu maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkra-ları gereğince doldurulan belge ve raporlar esas alınarak, imkânlar ölçüsünde adayların istekleri göz önünde bulundurulmak ve Hâkimler ve Savcılar Kurulunun da görüşü alınmak suretiyle, Bakanlıkça hâkimliğe veya Cumhuriyet savcılığına atanacak şekilde ayrılmaları ile başlar ve bu şekilde ayrılan adaylara meslek önce-si eğitim programı ayrı ayrı uygulanır. Bu kısımda görev stajı dönemi sekiz ay, son eğitim dönemi ise dört aydır.

Staj döneminin son altı ayında adaylar yabancı dil eğitimi için, 15/9/2004 tarihli ve 25584 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Adlî Yargı Hâkim ve Savcı Adayları ile İdarî Yargı Hâkim Adaylarının Yabancı Dil Eğitimi İçin Yurt Dışına Gönderilme Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelikte belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yurt dışına gönderilebilir.”

Meslek Öncesi Eğitimin Yaptırıldığı Yerler
a) Hazırlık ve son dönem eğitimleri Eğitim Merkezinde,
b) Staj dönemi eğitimleri Adlî Yargı Hâkim ve savcı adayları için ağır ceza mahkemelerinin, İdarî Yargı Hâkim adayları için bölge idare mahkemelerinin bulunduğu staj merkezlerinde,
c) Adlî Yargı Hâkim ve savcı adaylarının stajları;                                                                                                                                                                                                                                                                          1) Cumhuriyet başsavcılıklarında,
2) Diğer adalet dairelerinde,
3) Staj mahkemelerinde,
4) Yargıtay’da,
d) İdarî Yargı Hâkim adaylarının stajları;
1) Danıştay’da,
2) İdare mahkemelerinde,                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  3) Vergi mahkemelerinde,
4) Bölge idare mahkemelerinde,
5) İl valiliklerinde yaptırılır.
Eğitim dönemleri biten adaylar için son aşama ise staj sonunda yapılan sınavdır. Sınav, meslek öncesi eğitim döneminde adaylara öğretilen konuları kapsamaktadır. Sınav adaylara eğitim veren öğretim üyeleri tarafından hazırlanan sorular ile yapılmaktadır. Bu sınavı başarı ile geçen adaylar hâkim ya da savcı mesleğine atanmayı beklemektedir. Bu arada sınavda başarılı olamayan adaylar için tekrar sınava girme hakkı tanınmaktadır. Mesleğe atamalar Adalet Bakanlığı tarafından belirlenen bölge ihtiyaçlarına göre kura çekimiyle yapılmaktadır.

İİBF PENCERESİNDEN İDARİ YARGI HÂKİMLİĞİ
İİBF Mezunları İdari Hâkim Olabilir mi?
Şimdiye kadar yapılan tüm idari yargı hâkim adaylığı sınavlarına İİBF mezunları da katılmıştır.
Hangi İİBF Mezunları Sınava Katılabilir?
Eğitim programlarında hukuk bilgisine yeterince yer veren Kamu Yönetimi, İktisat, İşletme, Uluslararası İlişkiler, Maliye vb. gibi İİBF ve SBF bünyesinde yer alan bölümler bu sınava başvurabilmektedir.
İİBF Mezunlarına Sınavda Kota Var mı?
2008 yılına kadar yapılan sınavlarda hukuk fakültesi ve İİBF mezunları eşit şartlarda yarışıyorlardı. Ancak 2008’de yapılan mevzuat değişikliği ile İİBF mezunlarına % 20 kota getirildi. Ayrıca sınav soruları arasında İİBF mezunlarının kolaylıkla çözdüğü İktisat ve Maliye soru sayısı azaltıldı. Buna karşılık hukuk mezunlarının daha rahat çözdüğü usul hukuku soruları eklendi. Kotaya göre, nihai listede en fazla toplam sayının % 20’sı kadar İİBF mezunu yer alabilmektedir.
% 20 İİBF Kotası Nasıl İşliyor?
İİBF kotası sınava başvururken veya mülakata girenler açısından işleyen bir durum değildir. İİBF kotası mülakatı da geçerek nihai listeye girmek için geçerlidir.
Örneğin sınava 5 bin kişi başvurduysa bunun % 20’sinin en fazla İİBF’li olması gibi bir kısıt yoktur ya da yazılı sınavı kazananlar açısından da aynı durum geçerlidir. İİBF kotası nihai liste için geçerli olmaktadır.
Örneğin 2013 sınavı ile 200 idari yargı hâkim adayı alınmıştır. Bunun % 20’si 40 kişidir. Bu durumda mülakatı geçerek idari hâkim olabilecek İİBF’li sayısı en fazla 40 olabilir. Bu sayı sınav komisyonunun takdiriyle daha düşük de olabilmektedir.